Een medewerker komt je kantoor binnen. Ze is boos. Over het rooster, over een collega, over de zoveelste verandering. Je voelt de spanning stijgen. In haar, maar ook in jezelf.
Wat doe je? Ga je het gesprek aan over de inhoud van haar klacht? Probeer je haar te kalmeren? Of slik je je eigen reactie in en wacht je tot het overwaait?
Ken je dat gevoel? Het gevoel dat je als leidinggevende voortdurend balanceert tussen de emoties van anderen en je eigen gevoelsleven? Dan ben je niet alleen. In de zorg is emotionele intelligentie geen extraatje. Het is een kerncompetentie voor leiders.
Gevoel als informatiebron
In veel organisaties wordt emotie gezien als iets wat het werk in de weg zit. Iets wat je moet beheersen, parkeren, professioneel wegslikken. Zeker als leidinggevende wordt van je verwacht dat je rationeel blijft. Dat je beslissingen neemt op basis van feiten, niet op basis van gevoel.
Maar in de zorg is dat een gevaarlijke aanname. Zorgprofessionals werken dagelijks met mensen in kwetsbare situaties. De emotionele lading van dat werk is enorm. En die emoties verdwijnen niet als je ze negeert. Ze stapelen op. Ze uiten zich in verzuim, in conflicten, in stille terugtrekking.
Emotionele intelligentie begint met het erkennen dat gevoel een waardevolle informatiebron is. Niet iets om te onderdrukken, maar iets om te begrijpen. Als een medewerker boos is, vertelt die boosheid je iets over wat er speelt. Als jijzelf spanning voelt in een vergadering, zegt dat iets over de dynamiek in de groep.
De blinde vlek van de zorgprofessional
Zorgprofessionals zijn getraind in empathie met patiënten. Ze voelen aan wat iemand nodig heeft, ze stemmen af, ze zijn er voor de ander. Maar diezelfde gevoeligheid richt zich zelden naar binnen.
Veel leidinggevenden in de zorg zijn beter in het opvangen van andermans emoties dan in het herkennen van hun eigen gevoelens. Ze vangen spanning op, absorberen stress en gaan door. Tot het niet meer gaat.
Dit is de blinde vlek: de overtuiging dat zorgen voor jezelf pas mag als iedereen om je heen goed zit. In de zorg, waar de nood altijd groot is, betekent dat in de praktijk: nooit.
Emotionele intelligentie als leider begint daarom bij zelfinzicht. Bij het leren herkennen van je eigen emotionele patronen. Wanneer raak je overbelast? Wat triggert je frustratie? Hoe reageer je als je je onveilig voelt?
Emotie benoemen in plaats van omzeilen
Een van de krachtigste vaardigheden die je als leidinggevende kunt ontwikkelen, is het benoemen van emotie. Niet therapeutisch, maar professioneel. Het verschil is subtiel maar belangrijk.
Therapeutisch benoemen is: “Ik zie dat je verdrietig bent, wil je erover praten?” Professioneel benoemen is: “Ik merk dat dit onderwerp spanning oproept in het team. Laten we daar even bij stilstaan voordat we verdergaan.”
Door emotie professioneel te benoemen, maak je het bespreekbaar zonder dat het persoonlijk wordt. Je geeft het team toestemming om te voelen wat er is. En dat schept ruimte voor echte samenwerking, in plaats van samenwerking die over de spanning heen schuift.
De kracht van voelen in leiderschap
Leiders die hun eigen emoties herkennen en die van hun team kunnen lezen, nemen betere beslissingen. Niet omdat ze sentimenteel zijn, maar omdat ze over meer informatie beschikken. Ze voelen aan wanneer een team niet klaar is voor een verandering. Ze merken spanning op voordat die escaleert. Ze weten wanneer ze moeten doorpakken en wanneer ze ruimte moeten geven.
Daniël Krouwel, oprichter van Xcelleren in de Zorg, noemt emotionele intelligentie de kern voor duurzame ontwikkeling. En daar zit iets in. Want alle leiderschapstools en modellen ter wereld helpen je niet als je de emotionele onderstroom in je team niet kunt lezen.
Emotionele intelligentie kun je ontwikkelen
Het goede nieuws: emotionele intelligentie is geen vaststaande eigenschap. Het is een vaardigheid die je kunt trainen. Door bewust stil te staan bij wat je voelt. Door feedback te vragen op hoe je overkomt. Door te oefenen met het benoemen van emotie in je team.
Bij Xcelleren in de Zorg is het werken met emotie en gevoel een bewust onderdeel van het programma. Deelnemers leren om hun eigen emotionele patronen te herkennen en effectief toe te passen in hun praktijk. Niet als losstaand thema, maar verweven met alle aspecten van leiderschap.
Met behulp van een trainingsacteur oefenen deelnemers met situaties uit hun eigen werkpraktijk. Dat maakt het concreet en direct toepasbaar. Geen rollenspel uit een boekje, maar oefening met echte dilemma’s uit je eigen team.
Voelen is geen zwakte
In de zorg wordt vaak impliciet verwacht dat je sterk bent. Dat je doorgaat. Dat je je emoties niet laat zien. Maar leiders die durven voelen, zijn niet zwakker. Ze zijn bewuster. Ze zijn eerlijker. En ze zijn effectiever.
Omdat leiderschap in de zorg niet alleen gaat over wat je doet, maar ook over wat je voelt. En over de moed om dat verschil te laten zien.
Wil je ontdekken hoe je emotionele intelligentie kunt inzetten als leiderschapskracht? Neem contact op met Daniël Krouwel via info@xcellerenindezorg.nl of bekijk het programma op xcellerenindezorg.nl.
