Het is avond. Je team is naar huis, de laatste mail is beantwoord, en je zit nog na te denken over die ene medewerker, dat gesprek van morgen, het rooster dat nog niet rond is. Je bent moe op een manier die een nacht slaap niet meer oplost. En toch sta je morgen weer klaar, want dat is wat je doet.
Herken je dit? Dan hoor je bij de grote groep leidinggevenden in de zorg die voor iedereen zorgen, behalve voor zichzelf.
De zorgverlener die niet voor zichzelf zorgt
Er zit een paradox in het hart van de zorg. Mensen die hun werk maken van het zorgen voor anderen, zijn vaak het slechtst in het zorgen voor zichzelf. Als leidinggevende wordt die neiging nog sterker. Je vangt de spanning van je team op, je staat klaar voor je medewerkers, je bent het aanspreekpunt voor iedereen. En jouw eigen behoeften komen achteraan.
De impliciete overtuiging is: zorgen voor mezelf mag pas als iedereen om me heen goed zit. In de zorg, waar de nood altijd groot is, betekent dat in de praktijk: nooit. Je grens verschuift steeds een stukje verder, tot je niet meer weet waar hij ligt.
Meestal is er allang een onderbuikgevoel dat aan de bel trekt. Een stemmetje dat zegt: dit is te veel, dit houd ik zo niet vol. Maar dat gevoel spreek je niet uit, zeker niet naar je team of je eigen leidinggevende. Het is de olifant in de kamer die je voor jezelf niet wilt benoemen. En juist door hem te negeren, ga je eroverheen tot het niet meer gaat.
Grenzen zijn geen egoïsme
Veel leidinggevenden voelen zich schuldig als ze een grens stellen. Nee zeggen tegen een extra dienst, tegen een verzoek van boven, tegen de eigen neiging om nog even bij te springen. Dat voelt als tekortschieten.
Maar een grens is geen egoïsme. Het is een voorwaarde om je werk vol te houden. Een leidinggevende die over de eigen grens heen blijft gaan, is op termijn geen betere leider, maar een uitgeputte. En een uitgeput persoon kan niet de rust en stevigheid bieden die een team onder druk nodig heeft.
Je grens bewaken is daarmee niet iets wat ten koste gaat van je team. Het is iets wat je team ten goede komt. Je kunt alleen ruimte geven als je zelf ruimte hebt.
Het voorbeeld dat je geeft
Je team kijkt naar je. Niet alleen naar wat je zegt, maar naar wat je doet. Als jij structureel overwerkt, je pauzes overslaat en in het weekend mails beantwoordt, geef je een norm af. Hoe vaak je ook zegt dat mensen goed voor zichzelf moeten zorgen, jouw gedrag spreekt luider.
Andersom werkt het net zo. Een leidinggevende die laat zien dat rust erbij hoort, die grenzen stelt en die herstel serieus neemt, geeft het team toestemming om hetzelfde te doen. Duurzaam werken begint bovenaan.
Loslaten om overeind te blijven
Een deel van de overbelasting komt voort uit controle. Alles zelf willen weten, zelf oplossen, zelf regelen. Loslaten voelt riskant, maar het is vaak de sleutel. Niet de verantwoordelijkheid loslaten, maar de illusie dat alles van jou afhangt.
Een deelnemer van Xcelleren in de Zorg ontdekte dat: “Soms zorgt wat meer afstand ervoor dat het team zelfstandiger wordt. Ik leer door meer los te laten.” Meer loslaten geeft je team ruimte om te groeien, en het geeft jou de ruimte om overeind te blijven.
Stevigheid kun je ontwikkelen
Persoonlijke stevigheid is niet iets wat je van nature hebt of mist. Het is iets wat je kunt ontwikkelen. Door je eigen patronen onder druk te leren kennen: wanneer raak je overbelast, wat triggert je om door te gaan, waar zeg je te makkelijk ja? Die zelfkennis is de basis van duurzaam leiderschap.
Bij Xcelleren in de Zorg werken deelnemers aan die stevigheid vanuit de realiteit van hun eigen werk. In kleine groepen, met vakgenoten die dezelfde druk kennen, en met coaches die de zorgcontext van binnenuit begrijpen. Niet als losstaand thema, maar verweven met alle aspecten van leiderschap.
Duurzaam leiden is een keuze
De werkdruk in de zorg verdwijnt niet. De schaarste blijft. Maar hoe je daarmee omgaat, is wel een keuze. Je kunt jezelf blijven wegcijferen tot het niet meer gaat. Of je kunt leren om grenzen te stellen, te herstellen en vol te houden.
Omdat je pas goed voor je team kunt zorgen als je ook voor jezelf zorgt. En omdat de leider die overeind blijft, op de lange termijn het meeste verschil maakt.
Wil je ontdekken hoe je steviger je grenzen bewaakt en duurzaam blijft leidinggeven? Neem contact op met Daniël Krouwel via info@xcellerenindezorg.nl of bekijk het programma op xcellerenindezorg.nl.
